โรคทุเรียน

ทุเรียนเป็นพืชเศรษฐกิจสำคัญของไทย มีแนวโน้มทางการตลาดที่ดี แต่การปลูกทุเรียน ก็ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะทุเรียน เป็นพืชที่พบปัญหา ศัตรูพืชและโรค หลายหลายชนิด โรคที่เกิดในทุเรียน ส่วนมากมาจากเชื้อรา ซึ่งการใช้ปุ๋ยอินทรีย์ โวก้า ซึ่งมี สารแอคทีฟซิลิคอน ซึ่งเป็นสารธรรมชาติ ในปริมาณสูง สามารถช่วยลดและป้องกันโรคจากเชื้อราได้ดีอยู่แล้ว แต่หากยังพบอีก ก็สามารถทำการรักษาโดยใช้สารเคมีเสริมได้ บทความนี้ กล่าวถึงโรคที่พบได้ทั่วไปในทุเรียน

โรคใบจุด (Leaf Spot)

เกิดจากเชื้อราหลายชนิด โดย หากเป็นเชื้อ  Colletotrichum sp. ซึ่งทำให้เกิดโรคแอนแทรคโนส  ใบอ่อนจะมีสีซีดคล้ายโดนน้ำร้อนลวก ส่วนขยายพันธุ์เป็นจุดดำ ๆ  ส่วนใบแก่เป็นจุดกลมขอบแผลสีเข้ม และมีการขยายขนาด ส่วนเชื้อรา Phomopsis sp. ทำให้เกิดเนื้อเยื่อตายบริเวณใบแก่ มีขนาดจำกัด

โรคใบจุดแอนแทรคโนส
โรคใบจุด (Phomopsis sp.) โรคใบจุด (Phyllosticta sp.)

เชื้อรา Phyllosticta sp.  ทำให้เนื้อเยื่อตายบริเวณปลายใบ  และมักมีเชื้อรา Pestalotiopsis sp. ปะปนเล็กน้อย

เชื้อรา Pseudocercospora sp  ทำให้เนื้อตายเป็นจุดเหลี่ยม ๆ เล็ก ๆ กระจัดกระจายบนใบ และใต้ใบมีกลุ่มสปอร์สีดำ  ทำให้ใบร่วงรุนแรงได้

โรคใบจุด (Pseudocercospora sp.) ด้านหน้าใบและหลังใบ

การป้องกันกำจัด

ฉีดพ่นทุเรียนระยะใบอ่อน ด้วย สารกลุ่ม mancozeb ผสมกับกลุ่ม benzimidazole  เช่น benomyl หรือ carbendazim

โรคราสีชมพู (Pink disease)

เกิดจากเชื้อรา Erythricium Salmonicolor  กิ่งมีลักษณะคราบสีขาวแกมชมพูแห้งแข็งบนผิวเปลือก  เมื่อใช้มีดถากเปลือกบริเวณที่เป็น จะพบเนื้อเยื่อเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้ม

การป้องกันกำจัด

ตัดแต่งกิ่งให้โปร่ง ตัดกิ่งเป็นโรคเผาทำลาย ฉีดสารกลุ่ม mancozeb และ copper oxychloride  ปรับสภาพดินโดยใส่ปุ๋ยโวก้าอินทรีย์ 5-10 กก. พร้อมโรยสารซุปเปอร์ซิลิคอนโวก้า 3-5 กำมือ รอบทรงพุ่ม เพื่อควบคุมเชื้อรา

โรคแอนแทรคโนส (Anthracnose)

เกิดจากเชื้อรา Colletotrichum Zibethinum  ทำลายช่อดอกในระยะช่อบาน ทำให้ดอกมีสีคล้ำ เน่าดำก่อนบาน มีราสีเทาดำปกคลุมเกสร กลีบดอก ทำให้ดอกแห้ง ร่วงหล่น

การป้องกันกำจัด

ตัดแต่งพุ่มให้โปร่ง  ฉีดพ่นด้วย mancozeb ผสมหรือสลับกับ carbendazim

โรคราแป้ง (Powdery mildew)

เกิดจากเชื้อรา Oidium sp.  มักแพร่ระบาดในช่วงที่อากาศแห้งและเย็น เข้าทำลายในระยะดอกบานและติดผลอ่อน เชื้อรามีสีขาวคล้ายฝุ่นแป้ง ปกคลุมกลีบดอกและผลอ่อน ทำให้แลดูขาวโพลน ต่อมาดอกและผลอ่อนจะร่วง  ส่วนผลที่พัฒนาโตขึ้น จะมีเชื้อราสีขาวปกคลุมบาง ๆ อาจทำให้ผลชะงักการเจริญเติบโต ทำให้ผลผิวหยาบไม่สวย  รสชาติอาจเปลี่ยนแปลง  และมีเปลือกหนา

การป้องกันกำจัด

ฉีดพ่นด้วย  กำมะถันผง หรือ triadimefon ซึ่งใช้ได้ผลดีกับราแป้ง  ควรฉีดสลับกับ mancozeb หรือ carbendazim เพื่อควบคุมโรคแอนแทรคโนส

ข้อควรระวัง :  ทุเรียน ระยะผลอ่อน มักมี เพลี้ยไก่แจ้ทำลาย ซึ่งแมลงชนิดนี้จะสร้างเส้นใยสีขาวปกคลุมผิวทุเรียน  ซึ่งอาจดูคล้าย ราแป้ง

โรคโคนเน่า รากเน่า ผลเน่า และแคงเคอร์ที่กิ่ง

เกิดจากเชื้อรา Phytophthora palmivora  โดยเชื้อราจะเข้าทำลายระบบราก และโคนต้น  ปรากฎจุดฉ่ำน้ำ และมักมีน้ำเยิ้มออกมา  เมื่อใช้มีดถากดูจะพบว่ามีน้ำไหลทะลักออกมา  เนื้อเยื่อเปลือกและเนื้อไม้เปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลเข้ม   หากอาการเน่าลุกลาม จะทำให้ใบร่วง โดยเริ่มจากปลายกิ่ง  ในที่อากาศชื้น  เชื้อราสามารถแพร่ทางลม เข้าทำลายกิ่งและผลได้    โดยมักพบเชื้อรา  Lasiodiplodia sp. ร่วมด้วยเสมอ

โคนเน่า และลำต้นเน่า
เชื้อ phytophthora บนใบทุเรียน
ผลทุเรียนโดน phytophthora

การป้องกันกำจัด

หากพบแผลบริเวณลำต้น ให้ ลอกเปลือกบริเวณที่เป็นแผลออก นำสารซุปเปอร์ซิลิคอนโวก้า ผสมน้ำให้เป็นโคลน ทาบริเวณที่เป็นแผล  จากนั้น ปรับสภาพดิน ให้ร่วนซุย โดยการใส่ปุ๋ยโวก้าอินทรีย์ ประมาณ 5-10 กก. พร้อมทั้งโรยสาร ซุปเปอร์ซิลิคอนโวก้า ประมาณ 3-5 กำมือ รอบทรงพุ่มเพื่อควบคุมเชื้อรา  ตัดแต่งกิ่งให้โปร่ง  สามารถใช้เชื้อรา Trichoderma spp. ฉีดพ่นที่ใบ ลำต้น และโคนต้น รอบทรงพุ่ม เพื่อเสริมประสิทธิภาพการควบคุมเชื้อรา  ส่วนเปลือกไม้ กิ่งและผลที่เน่าให้เผาทำลายทิ้ง

โรคใบติด ใบไหม้ ใบร่วง (Leaf blight, leaf fall)

เกิดจากเชื้อรา Rhizoctonia solani  ลักษณะอาการใบจะไหม้ แห้ง และติดกันเป็นกระจุก   และร่วงจำนวนมาก  ใบติดกันด้วยเส้นใยของเชื้อรา ใบคล้ายถูกน้ำร้อนลวก สีซีด ขอบแผลสีเขียวเข้ม

โรคใบติด ของทุเรียน
โรคใบจุดสนิม จุดสาหร่าย

การป้องกันกำจัด

รวมรวมเศษใบที่ร่วงเผาทำลาย กำจัดวัชพืช และฉีดพ่นด้วย copper oxychloride หรือ mancozeb  ปรับสภาพดินโดยใส่ปุ๋ยโวก้าอินทรีย์ 5-10 กก. พร้อมโรยสารซุปเปอร์ซิลิคอนโวก้า 3-5 กำมือ รอบทรงพุ่ม เพื่อควบคุมเชื้อรา

โรคใบจุดสนิม จุดสาหร่าย

เกิดจากสาหร่าย Cephaleuros virescens  Kunze พบ ในใบแก่  ลักษณะเป็นจุดฟูเสีเขียวแกมเหลือง  ต่อมาเปลี่ยนเป็นสีเหลืองแกมส้ม ซึ่งเป็นระยะที่สาหร่ายสร้างสปอร์ เพื่อใช้ในการแพร่ระบาด

การป้องกันกำจัด

ฉีดพ่นด้วย Copper oxychloride

โรคราดำ (Sooty mold)

เกิดจาก เชื้อรา Meliola durionis Hans S.  เข้าทำลายที่ผลทุเรียน ทำให้ผลมีสีดำเป็นปื้น โดยเฉพาะบริเวณไหล่ผล และร่องผล ทำให้มีราคาต่ำ  แพร่ระบาดโดย เพลี้ยหอย เพลี้ยแป้ง หรือเพลี้ยไก่แจ้

โรคราดำ บนผลทุเรียน

การป้องกันกำจัด

ฉีดพ่นสารป้องกันกำจัดแมลง ร่วมกับสารป้องกันเชื้อรา เช่น Copper oxychloride

แก้ไขปัญหารากเน่าโคนเน่า ด้วย โวก้า

เอกสารอ้างอิง

โรคทุเรียน  โดย รศ.นิพนธ์ วิสารทานนท์  ภาควิชาโรคพืช คณะเกษตร มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์